Πέμπτη, 28 Μαρτίου 2013

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΑΙΝΙΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ξεκινώντας την ανάλυσή μας, αξίζει να παραθέσουμε τις αντινομίες που συνθέτουν την ίδια τη μορφή του ανθρώπου-Οιδίποδα: Αυθάδης σκεπτικιστής και έκπτωτος ήρωας, εγκαταλελειμμένο νήπιο και θριαμβευτής κυρίαρχος, αυτόνομος και απόβλητος, υπήρξε αναμφισβήτητα η εμβληματική μορφή της φροϋδικής ψυχανάλυσης. Αρχικά, ας επικεντρωθούμε σε δύο κρίσιμες στιγμές στη διαδρομή του Οιδίποδα, οι οποίες, ωστόσο, παρέμειναν στη σκιά της ψυχαναλυτικής αξιοποίησης και ερμηνείας του μύθου: αφενός τη συνάντηση του Οιδίποδα με τη Σφίγγα, το θηλυκόμορφο τέρας, και αφετέρου το ξέσπασμα του λοιμού, σημείο αφετηρίας της τραγωδίας του Σοφοκλή «Οιδίπους Τύραννος».  Στην μεν πρώτη, ο ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με το ιερό αίνιγμα της ανθρώπινης κατάστασης, η οποία χωρίζεται σε τρεις ηλικιακές φάσεις (“πρωί” = νηπιακή ηλικία, “μεσημέρι” = ενηλικίωση, “βράδυ” = γηρατειά) ενώ στην δεύτερη, η πόλη έρχεται αντιμέτωπη με τη θνητότητά της. Η μαστιζόμενη, από τον λοιμό, πόλη της Θήβας, του οποίου (λοιμού)  υπαίτιος ήταν, εν αγνοία του, ο ίδιος ο βασιλιάς της, ο Οιδίποδας, λόγω των ανόσιων και μιαρών εγκλημάτων του, απαιτεί σθεναρά από τον Οιδίποδα να πάψει να φέρεται σαν νήπιο, δηλαδή άβουλα και ανεύθυνα· περιμένει από αυτόν να αναλάβει τη δέσμευση να αποκαταστήσει τη δική του αληθινή ταυτότητα και να την εκθέσει στη συνείδηση της πόλης. Ο Οιδίποδας, με άλλα λόγια, καλείται να επανεγκαινιάσει το ασυνείδητό του –δηλαδή, να αναγνωρίσει και να φέρει στο φως, αυτό που έχει παραμείνει παραγνωρισμένο, άδηλο και σκοτεινό– αρθρώνοντας σε λόγο τις πιο ενδόμυχες, αμνημόνευτες και ανείπωτες πτυχές της ιστορίας του. Η επιθανάτια κατάσταση της πόλης, (η οποία δείχνει την αναμέτρηση της πόλης με τη θνητότητά της) γίνεται ο υποβολέας της αποστολής, που καλείται να επιτελέσει ο κυρίαρχος: να ανακαλέσει στη μνήμη τον ίδιο του τον εαυτό και να εδραιώσει τη συνοχή και την ακεραιότητά του. Ο Οιδίποδας πρέπει να σώσει την πόλη του και ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό, είναι να έρθει αντιμέτωπος με την αλήθεια της ύπαρξής του· καταστροφική για εκείνον, πλην όμως σωτήρια για την πόλη του και τον λαό του.

Η ΣΦΙΓΓΑ, Η ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗ ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΙΔΙΠΟΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ
Η «Σφίγγα» περικλείει μέσα της το μυστικό της ύπαρξής της, καθώς η αριθμητική αξία της φράσης «Η Σφίγξ» είναι ο κωδικός αριθμός 781, που αντιστοιχεί στην αριθμητική αξία της φράσης «ΣΥΝ ΠΑΝ». Το απόκρυφο μυστικό πού περικλείει μέσα της η Σφίγγα είναι το «ΣΥΝ ΠΑΝ», το οποίο προέρχεται από το σημερινό ΣΥΜΠΑΝ, διότι, ως γνωστόν, στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε η λέξη σύμπαν, αλλά δημιουργήθηκε αργότερα, με μετατροπή τού γράμματος “ν”, προ του γράμματος “π”, σε “μ”.  
Στο οιδιπόδειο αφήγημα, το γρίφο της ανθρώπινης ζωής αναπαριστά η μορφή ενός θηλυκόμορφου τέρατος. Στη σκηνή της νικηφόρας αναμέτρησης του Οιδίποδα με τη Σφίγγα απεικονίζεται η ανάγκη του ήρωα να υποτάξει τη θηλυκόμορφη τερατώδη και αινιγματική ετερότητα, προκειμένου να εδραιώσει τον ανδρισμό του, την ανθρώπινη υπόστασή του, αλλά και να διακηρύξει την κυριαρχία του. Η ακαθόριστη φύση του τερατώδους σώματος της Σφίγγας παραπέμπει στη ζωική και ταυτόχρονα στην ανθρώπινη ιδιότητα. Η Σφίγγα είναιεν μέρει άνθρωπος· είναι εν μέρει γυναίκα·  Όντας ταυτόχρονα το Ίδιο και τοΆλλο, τούτο το ακαθόριστο, ως προς το φύλο του, τέρας, είναι η ενσάρκωση των "αλληλοσυγκρουόμενων λόγων περί του ενσώματου εαυτού" (Braidotti, «Between Monsters», σελ. 150). Η Σφίγγα κατοικεί στις παρυφές της πόλης και θέτει το πολύπλοκο αίνιγμά της σε κάθε άτυχο διαβάτη. Όσοι δίνουν λανθασμένη απάντηση βρίσκουν τραγικό θάνατο· γκρεμίζονται στα τάρταρα της ανυπαρξίας, χάνοντας κάθε ελπίδα επαφής με τον αληθινό εαυτό τους. Σημειωτέον ότι η Σφίγγα άρθρωσε το πλέον επίμαχο και κοινότοπο συνειδησιακό ερώτημα του ενσώματου ανθρώπου: "Ποιο είναι αυτό το ζώο που το πρωί περπατά με τέσσερα πόδια, το μεσημέρι με δύο και το βράδυ με τρία;". Η σωστή απάντηση του Οιδίποδα, που «ξεκλείδωσε» την ανθρώπινη αυτοσυνειδησία και την έβγαλε από τον λήθαργο και το σκοτάδι, ήρθε σαν καταπέλτης για το τέρας. Μετά την επιτυχή επίλυση του πολύπλοκου αινίγματος, από τον Οιδίποδα, η Σφίγγα γκρεμίζεται στο κενό, από τον βράχο στον οποίο στεκόταν, μολονότι διαθέτει φτερά. Η αυτοκτονική πτώση της Σφίγγας μαρτυρά τη θεαματική αποστροφή από την ιστορία, την κοινωνικότητα και τον πολιτισμό και την επιστροφή στην άβυσσο της προοιδιπόδειας κατάστασης. Η Σφίγγα, μεταξύ των άλλων, αποτελεί την κατεξοχήν ενσάρκωση της πρωτόγονης ανθρωποφαγίας· είναι δηλαδή αυτή που εμβληματοποιεί τη δυτική φαντασίωση του κανιβαλισμού. Έτσι, στο αφήγημα του Οιδίποδα, η μορφή της Σφίγγας δεν ενσαρκώνει μόνο τη διάβαση (passage) μεταξύ ανθρώπου και ζώου, αλλά και μεταξύ "πολιτισμένου" και "πρωτόγονου" (Ziarek 2005). Η σωστή απάντηση του Οιδίποδα, όμως, κυρίως «σκότωσε» την ενσάρκωση της ανησυχητικής και απειλητικής ξενότητας,  που αντιπροσωπεύει η Σφίγγα. Ίσως όμως αυτό που οδήγησε τη Σφίγγα στη μοιραία πτώση, ήταν όχι αυτή καθαυτή η απόκριση, αλλά μάλλον ο τρόπος με τον οποίο ο Οιδίποδας σηματοδότησε το αίνιγμα ως εμπόδιο. Αυτό δηλαδή που οδήγησε τη Σφίγγα στην αυτοκτονία ήταν η κυριαρχική επιθυμία του Οιδίποδα να υπερβεί και να τιθασεύσει το εμπόδιο του ερωτήματος ή αλλιώς η παρόρμησή του να απαντήσει σε μια επιτελεστική απεύθυνση, με μια γνωστική ερμηνεία. Σε αντίθεση με τους άλλους ανθρώπους, που δεν έλυσαν τον γρίφο, ο Οιδίποδας φαίνεται να κέρδισε μια δύσκολη μάχη, αντιπαραθέτοντας τη δύναμη του ανθρώπου ενάντια στις εξωανθρώπινες δυνάμεις. Μοιραία όμως, και αντιφατικά, η λύση αυτή προοικονομεί το «άλυτο» της δικής του προσωπικής τραγωδίας, εφόσον αργότερα θα έρθει η λύση του αινίγματος που πλανάται πάνω από την προσωπική του ζωή, η αποκάλυψη της ταυτότητάς του και των εγκλημάτων του, και εν τέλει η τραγική επαφή με την αληθινή του ύπαρξη.

ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ
Σε αντίθεση με τους εκατοντάδες αγράμματους και αμόρφωτους ανθρώπους, που ανυποψίαστοι περνούσαν από το μονοπάτι, όπου η Σφίγγα τους είχε στήσει το καρτέρι του θανάτου, ο Οιδίποδας κατάφερε να δώσει μια απάντηση, που κανένας άλλος δεν είχε κατορθώσει να δώσει. Πολλοί υποστήριξαν ότι ο Οιδίποδας ενσαρκώνει τον αληθινά σοφό, τον αληθινά έλλογο, τον άνθρωπο με τις εξαιρετικές διανοητικές ικανότητες, που τελικά όμως πέφτει θύμα της ίδιας του της σοφίας, μιας και αν γνώριζε τα δεινά που θα βίωνε στο τέλος της ζωής του, μάλλον θα προτιμούσε να ανήκε και αυτός στη χορεία των ανθρώπων, που πέθαναν με άλυτο το μυστικό της ύπαρξής τους.
Η Σφίγγα ακούγεται σαν εσωτερική φωνή του ανθρώπινου είδους. Αναγκάζει, με το αίνιγμά της, τον άνθρωπο να αναρωτηθεί για το ρόλο και την πορεία του στο κόσμο. Τον κοιτάζει στα μάτια, απόλυτα και τρομερά και του επιβάλλει να γνωρίσει για πρώτη φορά τον εαυτό του. Γι’ αυτό και η σωστή απάντηση του αινίγματος είναι, φυσικά, ο ίδιος ο άνθρωπος. Μέσα από τον Οιδίποδα, λοιπόν, η ανθρωπότητα, για πρώτη φορά, συνειδητοποιεί τον ακριβή ρόλο της, μετά από απέραντους αιώνες ανυπαρξίας. Ενδοσκοπείται και κοιτάζει από μακριά, μα κι από κοντά τον εαυτό της, δίχως την αποπροσανατολιστική φθοροποιό  επίδραση του χρόνου. Ο άνθρωπος, επιτέλους, καταλαβαίνει ποιος είναι και ποια είναι τα όριά του. Είναι προδιαγεγραμμένος ο κύκλος της ζωής του. Τρεις φάσεις υπάρχουν σε αυτό το κύκλο. Γέννηση, ακμή και πτώση. Φάσεις αναπόδραστες για εκείνον και από πριν ορισμένες. Συνεπώς, για πρώτη φορά, αποτινάσσει από επάνω του το φόβο του θανάτου και αποδέχεται το αναπόφευκτο, χωρίς κραυγές και δάκρυα. Βλέπει πια καθαρά, δίχως τους παραμορφωτικούς φακούς του σήμερα, του χθες και του αύριο. Έτσι, παίρνει την απόφαση να ζήσει για πάντα. Να νικήσει στο μεγάλο αγώνα της ύπαρξης. Και ένας είναι ο τρόπος για να μην πεθάνει ποτέ ο άνθρωπος. Να ζήσει γενναία και με πάθος κάθε στιγμή της ζωής του. «Άνθρωπον λέγεις!», απαντά ενθουσιασμένος ο Οιδίποδας. Η διαπίστωσή του αυτή, όπως κάθε μεγάλη ανακάλυψη, φέρει πόνο, αλλά και γνώση. Ο Οιδίποδας λύνει το μυστικό της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως ένας επιστήμονας θα ανακάλυπτε ένα μοναδικό και σωτήριο νέο φάρμακο. Ο άνθρωπος γνωρίζει πια τα όρια του. Τα έχει «ορίσει». Τα σέβεται, μα δε τα φοβάται πια. Είναι εκεί για να τα ξεπεράσει! Και η Σφίγγα, σαν άλλος εσωτερικός δαίμονας της ανθρώπινης ψυχής, που δεν μπορεί άλλο να πνίγει τους ανθρώπους με το αγωνιώδες του ερωτήματος της, γκρεμίζεται στα βάραθρα του ασυνείδητού μας. Δε χάνεται όμως ποτέ. Απλά κρύβεται. Οι αιώνες πέρασαν. Ο γρίφος της Σφίγγας όμως δεν άλλαξε διόλου. Εκείνη είναι γκρεμισμένη στην άβυσσο, όμως ακόμη εξετάζει τον άνθρωπο, τις στιγμές που αυτός αποφασίζει να την ακούσει. Ο άνθρωπος μοιάζει να μη θυμάται πλέον την απάντηση του Οιδίποδα και τη σημασία της, διότι από τη στιγμή που απαντήθηκε ο γρίφος, έπαψε να αποτελεί απορίας άξιον, έπαψε να τον προβληματίζει, να τον κάνει να στοχάζεται, να του δίνει το εφαλτήριο και το κίνητρο για νέες ανακαλύψεις και, ασφαλώς, έπαψε να τον εμπνέει προς το ευ διάγειν.
Συνεπώς, πίσω από το οιδιπόδειο αίνιγμα υφέρπει μια συνταρακτική φιλοσοφική σήμανση. Εκείνη τη στιγμή, δηλαδή τη στιγμή της επίλυσης του αινίγματος, γίνονται τα αποκαλυπτήρια του ανθρώπου, ο οποίος συνειδητοποιεί την διαφοροποίηση, αλλά συνάμα και τον συσχετισμό του με τη φύση.

ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΙΝΙΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΑΣ / ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΩΝ ΠΟΔΙΩΝ ΚΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ ΩΣ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΑΙΝΙΓΜΑΤΟΣ
Τρόπον τινά, η Σφίγγα, η οποία θα μπορούσε εναλλακτικά να θεωρηθεί ως ενσάρκωση της αιμομιξίας, συμβολίζει τα ίδια τα εγκλήματα του Οιδίποδα. Συναντώντας τη Σφίγγα, ο Οιδίποδας συναντά το τέρας που κουβαλά μέσα του, χωρίς να το γνωρίζει, αλλά και τα φρικαλέα εγκλήματα, που θα διαπράξει άθελά του. Είναι σαν να βλέπει σε καθρέφτη το τερατώδες πρόσωπό του, σαν να συναντά την τερατώδη πλευρά του εαυτού του.
Το αίνιγμα της Σφίγγας δεν αποτελεί έμπνευση και διατύπωση της ιδίας ή κάποιου θεού που της το υπαγόρευσε. Πιθανώς, πρόκειται για ένα παλιό λαϊκό αίνιγμα που ενσωματώθηκε στην ιστορία του Οιδίποδα. Εύλογα ανακύπτει το ερώτημα γιατί οι αφηγητές διάλεξαν ειδικά αυτό το αίνιγμα και όχι κάποιο άλλο. Ίσως αυτό συνέβη, επειδή τα πόδια παίζουν σημαντικό ρόλο στην πορεία του Οιδίποδα. Η ίδια η ιστορία του χωρίζεται ευδιάκριτα σε τρεις φάσεις, έχει δηλαδή τρία κρίσιμα σημεία, που αντιστοιχούν στα τρία στάδια του ανθρώπου, στο αίνιγμα. Πρώτα ο Οιδίποδας, στην αρχή της ζωής του, όταν τον εκθέτουν οι θετοί γονείς του στο δάσος, και σώζεται, είναι βρέφος που μπουσουλάει στα τέσσερα. Μάλιστα, τα πόδια του έχουν πρηστεί, καθώς του τα έχουν τρυπήσει και έχουν περάσει λουριά στα τρυπημένα σημεία. Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι όταν ο Οιδίποδας ενηλικιώνεται, γίνεται άνδρας και διαπράττει πατροκτονία (σκοτώνει τον Λάιο) και κατόπιν αιμομιξία (παντρεύεται την Ιοκάστη). Τότε, γίνεται βασιλιάς με δύο πόδια. Τέλος, όταν σε προχωρημένη ηλικία, ανακαλύπτει την ταυτότητά του, τυφλώνεται, οπότε γίνεται ένας τυφλός γέροντας, που περπατά με μπαστούνι, άρα με τρία πόδια.
Καθώς είδαμε, λοιπόν, η ιστορία του Οιδίποδα μπορεί να δομηθεί με βάση τα τρία στάδια του αινίγματος των ποδιών, γι᾽ αυτό συνδέθηκε το αίνιγμα των  ποδιών μαζί του. Έπειτα, το ίδιο το όνομα του Οιδίποδα μπορούσε να συντελέσει σε αυτό· Οιδίπους = αυτός με τα πρησμένα πόδια (οιδάνω < οίδημα), αλλά μπορεί με λογοπαίγνιο να παρετυμολογηθεί και ως: Οιδι-πους = οίδα (ξέρω) + πόδια = αυτός που ξέρει τα σχετικά με τα πόδια, αυτός που γνωρίζει το αίνιγμα των ποδιών. Υπό αυτό το πρίσμα, η απάντηση στο αίνιγμα της Σφίγγας θα μπορούσε να είναι και ο ίδιος ο Οιδίποδας, αφού στη ζωή του περνά ακριβώς από τα τρία στάδια του αινίγματος.
Συμπερασματικά, ο Οιδίποδας συναντά στη Σφίγγα την τερατώδη πλευρά του εαυτού του, και το αίνιγμα που λύνει, έχει ως αντικείμενο τον ίδιο τον εαυτό του.

Τετάρτη, 4 Ιουλίου 2012

Ο 9ος ΑΘΛΟΣ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ: «Η ΖΩΝΗ ΤΗΣ ΑΜΑΖΟΝΑΣ ΙΠΠΟΛΥΤΗΣ» Η «ΑΜΑΖΩΝ» ΑΫΛΗ ΨΥΧΗ ΜΑΣ


Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται, η λέξη «αμαζών», δηλαδή «αμαζόνα», φέρει έναν σχεδόν ιερό συμβολισμό, πίσω από τον οποίο υποκρύπτεται η λειτουργία της ψυχής μας, αλλά και αποδεικνύεται η αφθαρσία της!! Συγκεκριμένα, η λέξη «αμαζών», η οποία θεωρείται ως η προσωποποίηση της ίδιας της ψυχής μας, έχει δύο διαφορετικές ετυμολογικές προελεύσεις, καθεμιά από τις οποίες παρουσιάζει ιδιαίτερο ερμηνευτικό ενδιαφέρον:  1) άμα (= ταυτόχρονα) + ζών = η ψυχή μας ζει ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικούς κόσμους, αυτούς που εμείς ονομάζουμε ΖΩΗ και ΘΑΝΑΤΟ. Δηλαδή, η ψυχή, ζει και υπάρχει ανεξάρτητα από το αν ζει και υπάρχει το προσωρινό και φθαρτό σώμα μας και άρα είναι αιώνια, αθάνατη και άφθαρτη. Το προνόμιο της ψυχής να κινείται σε όλο το φάσμα της ζωής και του θανάτου έχει περιγραφεί από μεγάλους φιλοσόφους της αρχαιότητας, όπως ο Πλάτων, ο οποίος είχε τοποθετήσει τις Ιδέες και την Ψυχή σε έναν υπερβατικό νοερό κόσμο, χωρίς όμως να αποκλείει την ύπαρξή τους πίσω από τα απτά πράγματα του κόσμου μας (οι Ιδέες κρύβονται πίσω από τα αισθητά πράγματα, η Ψυχή «φυλακίζεται» και κρύβεται μέσα στο σώμα μετά τη γέννηση). Επομένως, αναμοχλεύουμε τους αρχαιοελληνικούς (και όχι μόνο) στοχασμούς περί αφθαρσίας και αθανασίας της ψυχής, σε αντίθεση προς το σώμα. 2) α (αθροιστικό) + ζών = η ψυχή μας ΖΕΙ κάτω την επήρεια της ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ της ΜΑΖΑΣ που επιφέρει η ΓΕΝΝΗΣΗ του σάρκινου σώματός μας. Δηλαδή, η ψυχή ζει καθ’ όλη τη διάρκεια που επιβιώνει και το σώμα μας ή: α (στερητικό) + ζών = η ψυχή μας ΖΕΙ κάτω από την επήρεια της ΑΠΩΛΕΙΑΣ της ΜΑΖΑΣ που επιφέρει ο ΘΑΝΑΤΟΣ του σάρκινου σώματός μας. Δηλαδή, η ψυχή, συνεχίζει να ζει και να υπάρχει, ακόμα και μετά την έλευση του θανάτου και της φθοράς που υφίσταται το σώμα μας. Συνάγουμε επομένως, πως η ψυχή ζει, είτε αποκτά μάζα, δηλαδή είτε ενσαρκώνεται, είτε αποβάλλει αυτή τη μάζα, μετά τον θάνατο του σώματος. Ερχόμενοι τώρα στον 9ο άθλο του Ηρακλή και την εντολή του Ευρυσθέα για την κλοπή της ζώνης της βασίλισσας των Αμαζόνων, Ιππολύτης, μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής: Γνωρίζουμε ότι ο Ηρακλής μαζί με τον έτερο σπουδαίο ήρωα της ελληνικής μυθολογίας, τον Θησέα, ταξίδεψαν ως τη μακρινή χώρα των Αμαζόνων, που βρισκόταν στον Πόντο, προκειμένου να αποσπάσουν την ιερή ζώνη που φορούσε στη μέση της, η βασίλισσα Ιππολύτη, δώρο του πατέρα της, του θεού Άρη, για τη γενναιότητά της στις μάχες. Η σημασία της απόκτησης αυτής της ζώνης από τον Ηρακλή και της απόσπασής της από την Ιππολύτη είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο φαντάζεται ο κοινός νους…Συγκεκριμένα, για την αμαζόνα Ιππολύτη: Όταν η Ιππολύτη, ιππεύει τον ΙΠΠΟ της (το άλογό της), τότε η αμαζών (ψυχή) αποκτά μάζα, δηλαδή υλική υπόσταση (ενσαρκώνεται), διότι περνάει στον ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ, στον κόσμο την Ύλης, βασικό σύμβολο του οποίου είναι ο ΙΠΠΟΣ! [αμαζών = ψυχή, ίππος = σώμα]. Για όσο χρονικό διάστημα βρισκόμαστε ενσαρκωμένοι, δηλαδή για όσο χρονικό διάστημα λέμε ότι «ζούμε», η Ψυχή μας βρίσκεται σε ρόλο ΙΠΠΕΑ, διότι ο σκοπός της Ενσάρκωσής της είναι ένας συνεχής αγώνας δρόμου, βάσει του οποίου θα πρέπει να καταφέρει τελικά, μέχρι το τέλος αυτής της διαδρομής να ΧΑΛΙΝΑΓΩΓΗΣΕΙ ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΗΣ. Όταν έρθει η ώρα του «θανάτου» μας, η ΑΜΑΖΟΝΑ-ΨΥΧΗ μας, πολύ απλά ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΗΣ, δηλαδή εγκαταλείπει στον πλανήτη Γη την ΜΑΖΑ της, το ΥΛΙΚΟ ΤΗΣ ΣΩΜΑ και  περνάει ανενόχλητη στον ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΑΔΗ, στον οποίο και παραμένει σε ΑΣΑΡΚΗ (ΑΫΛΗ) ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Βεβαίως κατά την διάρκεια της παραμονής της σε άσαρκη κατάσταση, η Ψυχή μας εξακολουθεί να ζει, κυρίως κρίνοντας τις πράξεις του τελευταίου βίου της και προσπαθώντας να σχεδιάσει τα δεδομένα της επόμενης ενσάρκωσής της, δηλαδή να διαλέξει ποιος θα είναι ο επόμενος ΊΠΠΟΣ της (το επόμενο φθαρτό και υλικό σώμα που θα τη φιλοξενήσει), που θα είναι ο καταλληλότερος για να την βοηθήσει να βελτιώσει την ΙΠΠΙΚΗ της δεινότητα. Μόνο που πρόκειται για έναν καινούριο ΙΠΠΟ, δηλαδή η Ψυχή θα μπει σε ένα άλλο καινούριο σώμα, με το οποίο θα κάνει και πάλι την εμφάνισή της κάτω από ένα άλλο πρόσωπο, στον Πλανήτη Γη!Διαπιστώνουμε επομένως, ότι υπάρχει μία συνεχής και αδιάκοπη σχέση, ένας ΚΥΚΛΟΣ της ΨΥΧΗΣ η οποία την αναγκάζει να λειτουργεί συνεχώς σαν μία ΑΜΑΖΟΝΑ που ανεβαίνει και κατεβαίνει από τον ΙΠΠΟ της! Ακριβώς αυτός ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΝΣΑΡΚΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ υποκρύπτεται μέσα στην Ιερή Μυθολογία μας, πίσω από το σύμβολο της ΖΩΝΗΣ ΤΗΣ ΙΠΠΟΛΥΤΗΣ. Σχηματικά ο κύκλος των επανενσαρκώσεων της ψυχής: -Άνοδος αμαζόνας στον ίππο = ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΝΑ ΣΩΜΑ (ΨΥΧΗ-ΙΠΠΕΑΣ),
-Κάθοδος αμαζόνας από τον ίππο = ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΗΣ (η οποία εξακολουθεί να ζει),
-Παραμονή της άφθαρτης και άσαρκης ψυχής στον κόσμο του Άδη, κρίση της ζωής και αναζήτηση ενός νέου ΙΠΠΟΥ (σώματος) για την επανεμφάνιση, δηλαδή την επανενσάρκωση της ψυχής στη γη! Η Ιππολύτη δεν είναι μία τυχαία Αμαζόνα. Αντιθέτως είναι η βασίλισσα όλων των Αμαζόνων, επομένως στο πρόσωπό της εκπροσωπούνται όλες ανεξαιρέτως οι ΨΥΧΕΣ. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι το βασικότερο εξάρτημα στην ένδυση των Αμαζόνων είναι η περίφημη ΖΩΝΗ! Θα πρέπει λοιπόν να κατανοήσουμε ότι ακριβώς αυτή η ΖΩΝΗ είναι που ΔΕΝΕΙ και διατηρεί ΔΕΜΕΝΟ σε κάθε ενσάρκωσή μας, τον ΙΠΠΟ δηλαδή το ΥΛΙΚΟ ΣΩΜΑ μας, με την ΑΜΑΖΟΝΑ- ΑΫΛΗ ΨΥΧΗ μας! Ο μοναδικός τρόπος για να λύσουμε τα δεσμά μας και να απαλλαγούμε από αυτή την κατάσταση της ζεύξης (ένωσης) σώματος και ψυχής, δηλαδή για να απαλλαγούμε από τις συνεχείς επανενσαρκώσεις της ψυχής (η ζώνη δεσμεύει την ψυχή να είναι πάντα δεμένη με ένα σώμα), είναι να σπάσουμε αυτή τη ζώνη! Αυτός ήταν και ο βαθύτερος σκοπός του άθλου του Ηρακλή. Δηλαδή, ο στόχος του Ηρακλή, με την αφαίρεση της ζώνης από την Ιππολύτη, ήταν να απαλλάξει την ψυχή από τις επανενσαρκώσεις, να απαλλάξει την ψυχή από τη δέσμευση να είναι πάντα δεμένη με ένα σώμα, με άλλα λόγια, να σπάσει τον αέναο κύκλο των επανενσαρκώσεων της ψυχής. Τέλος, μπορούμε να κατανοήσουμε τον λόγο που αν και η ΙΠΠΟΛΥΤΗ δίνει τελικά η ίδια με τα χέρια της την ΖΩΝΗ της στον Ηρακλή, παρόλο που η πρόθεση του Ηρακλή ήταν να την αποκτήσει πάση θυσία, ακόμα και κλέβοντάς την, ο Ηρακλής τελικά ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΤΗΝ ΙΠΠΟΛΥΤΗ, την οποία και ΑΓΑΠΑΕΙ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ. Ο φόνος της Ιππολύτης από τον Ηρακλή είναι ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ, διότι αυτό που ΦΟΝΕΥΕΙ, αυτό που ΚΑΤΑΡΓΕΙ, είναι ακριβώς αυτή η ΖΩΝΗ ή αλλιώς ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΝΣΑΡΚΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ!

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2012

Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ


Σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόλογο και γλωσσολόγο George Curtius (1820-1885), η λέξη Όλυμπος προέρχεται από τη ρίζα -λαμπ- και ερμηνεύεται σαν ο ολολαμπής, ο ολόλαμπρος ή ο ολόλευκος. Έτσι, οι Ολύμπιοι θεοί είναι οι Λαμπεροί ή Λάμποντες θεοί.

Δίας ή Ζευς: Το όνομα του Δία [ή με μια μικρή παραλλαγή του πρώτου γράμματος (Δίας - Βίας)], είναι ένα από τα κατ’ εξοχήν ονόματα δύναμης, δηλαδή παραπέμπει στη δύναμη (βία) και την εξουσία του μεγάλου θεού.
Μερικοί ετυμολογούν το όνομά του σε σχέση με τη ζωή (~Ζευς), δηλαδή«ζωοδότης», λόγω του ότι είναι ο γεννήτορας των θεών και των ανθρώπων ή από το αρχαιοελληνικό ρήμα «ζεύγνυμι» (= βάζω κάτω από το ζυγό, υποτάσσω, συνδέω, ενώνω), επειδή ο Δίας, μετά την κατατρόπωση του πατέρα του, του Κρόνου, ανέλαβε να ενώσει ξανά τον κόσμο και να τον υποτάξει στη δική του κοσμική εξουσία.

Ήρα: Μερικοί θεωρούν πως το όνομα της Ήρας προέρχεται από αναγραμματισμό της λέξης «ἀήρ» = αέρας, ενώ άλλοι ισχυρίζονται πως προέρχεται ετυμολογικά από τη λέξη «έρα» που σημαίνει γη, με αναγραμματισμό της λέξης «Ρέα», που είναι μια θεότητα, η οποία ταυτίζεται με το στοιχείο της γης. Η Ήρα, γενικά είναι μια ισχυρή θεά, που εξουσιάζει κι αυτή, τη γη και τον αέρα, ως σύζυγος του κοσμοκράτορα Δία. Βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στον ουράνιο κόσμο και στα γήινα πράγματα. Μυστικιστικά, αντιπροσωπεύει τη δύναμη της ψυχής και την εκδήλωση της ζωής πάνω στη γη.
Σύμφωνα με άλλες εκδοχές, το όνομά της σχετίζεται με την «ὤρα» = εποχή, κατάλληλη στιγμή, εξ ου και ωραίος = αυτός που βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή του, ο ώριμος, ο όμορφος ή με τη λέξη «ἤρως» = ήρωας, επειδή η Ήρα μπορούσε να καταστήσει κάποιον ένδοξο, όπως συνέβη με τον Ηρακλή (< Ήρα + κλέος = αυτός που δοξάστηκε χάρη στο μίσος της Ήρας).

Ερμής: Το όνομα του Ερμή προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα: εἴρω, το οποίο έχει δύο σημασίες: α) συνδέω, ενώνω (εξού και «ειρήνη» = ο συνδετικός κρίκος, που ενώνει τους ανθρώπους) και β) λέγω, ομιλώ, αναγγέλλω. Είναι προφανές πως το όνομα «Ερμής» προσιδιάζει στη δεύτερη σημασία του ρήματος, καθώς, ως γνωστόν, ήταν ο αγγελιοφόρος των θεών, αλλά και γενικότερα ο θεός του λόγου, της επικοινωνίας, της νόησης, της ομιλίας, της ευφράδειας.
Πιθανόν η λέξη αυτή σχετίζεται με τον Ερμή Τρισμέγιστο (τρεις + magister = μάγιστρος,μάγος), τον σεληνιακό θεό των Αιγυπτίων, Θωθ, προστάτη και εμπνευστή της αστρολογίας και της αλχημείας, ο οποίος ταυτίστηκε με τον Ερμή της ελληνικής μυθολογίας. Εξάλλου, ο Ερμής ήταν ένας πολυμήχανος θεός, που κατά κάποιον τρόπο σχετιζόταν με το μυστήριο και τον αποκρυφισμό, διότι ένα από τα καθήκοντά του ήταν να μεταφέρει τις ψυχές των νεκρών, ως τον ποταμό Αχέροντα και να τις παραδίδει στον Χάροντα (ψυχοπομπός).

Απόλλωνας: Ο Απόλλωνας υπήρξε ο θεός του φωτός (γι’ αυτό αποκαλείται και Φοίβος (<ρ. φάω = φωτίζω, ουσ. φάος = φως) = φωτεινός), της μουσικής και της μαντικής τέχνης. Το όνομά του προέρχεται από το στερητικό “α” και τη λέξη «πολλών», δηλαδή αυτός που δεν προορίζεται για τους πολλούς. Ίσως, να θεωρήθηκε πως λόγω των μαντικών του ικανοτήτων, τις οποίες σε λίγους ανθρώπους μετέδιδε, ήταν ο θεός «των λίγων και εκλεκτών».
Άλλες εκδοχές είναι οι εξής: το όνομα Απόλλων ίσως σχετίζεται με τη φράση«ἀπέλλαι σηκοί» = ιεροί λίθοι, κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο, οι οποίοι ήταν σημαντικοί στη λατρεία του θεού ή με το ρήμα «πέλομαι ή πολέω-ῶ» = περιφέρομαι, κινούμαι πέριξ ή με τη λέξη «ἀπελος» = ισχύς, δύναμη. Η δύναμη του θεού Απόλλωνα ήταν πολυεπίπεδη και μυστηριακή. Δύναμη πνευματική και ψυχική (ο διαφωτιστής των ψυχών και των πνευμάτων, μέσω των μυστηριακών θεσφάτων και των μαντειών), αλλά και δύναμη σωματική (γοητεία, ικανότητα τόξευσης και πρόκλησης βλάβης από απόσταση: ἐκηβόλος Ἀπόλλων).

Άρης: Η ετυμολογία του ονόματος του θεού Άρη, είναι η εξής: το όνομα "Άρης" προέρχεται από το αρχαιοελληνικό συνηρημένο ρήμα "αἱρέω-ῶ",που σημαίνει “συλλαμβάνω, κυριεύω” ή από το "ἀναιρέω-ῶ", που σημαίνει “φονεύω, σκοτώνω’’, υποδηλώνοντας και επιβεβαιώνοντας την πολεμική και επιζήμια για τους ανθρώπους, δράση του θεού Άρη. [Άρης = πλήγμα, βλάβη, ἀρά (= κατάρα) για τους θνητούς].

Ποσειδώνας: Ο ενοσείχθων ή σεισίχθων (= κοσμοσείστης) Ποσειδώνας, προέρχεται ετυμολογικά από: α) πότος ή πόντος (= θάλασσα) + δάω (= μαθαίνω, κατέχω κάτι, είμαι ειδήμων, γνωρίζω καλά), δηλαδή αυτός πουγνωρίζει καλά, συνεπώς εξουσιάζει τη θάλασσα και γενικά το υγρό στοιχείο, β) πόσις (<ρ. πίω = πίνω) + δοῦναι (< ρ. δίδωμι = δίνω),δηλαδή αυτός που παρέχει το πόσιμο ύδωρ, γ) εἴδη + ποιῶναυτός που δημιουργεί τα παράξενα πλάσματα (είδη) της θάλασσας, που δεν υπάρχουν στη στεριά.

Πλούτωνας: Ο θεός του θανάτου και του Κάτω Κόσμου. Ήταν γνωστός και με το όνομα Άδης (< στερητικό α + ἰδεῖν = αόρατος, αθέατος κόσμος ήστερητικό α + δέδια = ατρόμητος, «αδάμαστος»). Έτσι μάλιστα ονομαζόταν συνεκδοχικά όλο του το βασίλειο, που βρισκόταν στα σκοτεινά έγκατα της γης. Πιθανή είναι η συσχέτιση του ονόματός του με το ρ. πλανάωμαι-ῶμαι = περιπλανιέμαι, περιφέρομαι, δεν έχω μόνιμο τόπο διαμονής, διότι ένα βασικό χαρακτηριστικό των ψυχών που φιλοξενούνταν στο βασίλειό του ήταν η συνεχής περιφορά και κίνηση, χωρίς κάποιον συγκεκριμένο χώρο στάσης. Η άϋλη φύση των ψυχών, δηλαδή, τους έδινε αιθέριες ιδιότητες· δεν είχαν βάρος, σώμα, υλική απόσταση για να σταθούν σε ένα σημείο, όπως και ο αέρας που συνεχώς κινείται. Επίσης, επειδή ο Πλούτωνας έχει το βασίλειό του μέσα στη γη, θεωρείται χθόνιος θεός, ο οποίος δεδομένης και της ένωσής του με την Περσεφόνη, την κόρη της θεάς Δήμητρας, σχετίζεται με την παραγωγή των δημητριακών. Επειδή, λοιπόν, θεωρείται ανάμεσα στα άλλα και θεός της γονιμότητας και της γεωργικής αφθονίας, ονομάζεται  «Πλούτων», δηλαδή ένα παράγωγο της λέξης«πλούτος», εννοώντας φυσικά τον «πλούτο» της γης, την καλή σοδειά.

Ήφαιστος: Ο θεός της φωτιάς και των τεχνών. Το όνομά του προέρχεται α) από το ρ. φάω = φωτίζω + ἵστωρ = ο γνώστης, δηλαδή αυτός που είναι ειδήμων στη γνώση του φωτός ή της φωτιάς, β) από το ἅπτω = ανάβω, γ) από το Άφαιστος: προθετικό α + φαιστός (< ρ. φάω) = λαμπερός, φωτεινός.

Αθηνά: Η θεά της σοφίας, της φρόνησης, της υγείας και των οικιακών τεχνών. Ακόμη, είναι πολεμική θεά, με γνώμονα το δίκαιο και τη φρόνηση. Η πιο δημοφιλής ετυμολογία του ονόματός της είναι: Α-θεο-νόα ή Η-θεο-νόα, δηλαδή «η νόηση του θεού», κατά τον Πλάτωνα.
Άλλες εκδοχές: α) από το ρ. ἀθρέω-ῶ = βλέπω, παρατηρώ, εξετάζω (εξ ου και «γλαυκώπις Ἀθήνη» (< ρ. γλεύσσω = βλέπω καθαρά) =  αυτή που βλέπει καθαρά και ἄθρει και ἄθρησον = σκέψου, γ) από το στερητικό α + θήνη (~θηλή) = η αθήλαστη (διότι γεννήθηκε από το κεφάλι του Δία και όχι από τη μητέρα της, την Μήτιδα (< Μήτις = σύνεση, φρόνηση), άρα δεν θήλασε).

Άρτεμη: Η θεά της σελήνης, του κυνηγιού, των αγριμιών και των δασών. Της αρέσει το κυνήγι, οι φόρμιγγες, οι χοροί, οι εκκωφαντικοί αλαλαγμοί, τα σκιερά δάση και οι δίκαιες πόλεις. Η ετυμολογία του ονόματός της προέρχεται από το ουσ. ἀήρ + τέμνω, δηλαδή αυτή που σκίζει τον αέρα,μάλλον λόγω της ιδιότητάς της να εξακοντίζει τα βέλη της στον αέρα εναντίον των θηραμάτων. Το δε επίθετο «ἀρτεμής» σημαίνει άρτιος, σώος, αβλαβής.

Αφροδίτη:  Η θεά του έρωτα, του αισθησιασμού, της καλαισθησίας και της ομορφιάς. Είναι γνωστή η ιστορία της γέννησής της· αναδύθηκε μέσα από τον αφρό, που σηκώθηκε γύρω από την αθάνατη σάρκα του ουρανού, δηλαδή γύρω από τα γεννητικά όργανα του ουρανού, που έκοψε ο γιος του, ο Κρόνος και τα πέταξε στη θάλασσα (βλ. «Θεογονία» Ησιόδου στ. 188-193). Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ετυμολόγηση του ονόματος της θεάς από τον παράλληλο τύπο «Αβροδίτη» = αβροδίαιτη, αυτή που διάγει βίο τρυφηλό.

Δήμητρα: Η θεά της βλάστησης, της γονιμότητας και της αναπαραγωγής. Μαζί με την κόρη της την Περσεφόνη, συμβολίζει την κυκλική εκδήλωση της ύπαρξης μέσα από τη ζωή (ο κύκλος των εποχών), τον θάνατο και την αναγέννηση. Το όνομά της ετυμολογείται από το δη ή γη + μήτηρ = η Μητέρα-Γη. Το προσωνύμιο αυτό αποδιδόταν στη Δήμητρα, που ήταν η υπεύθυνη για την ανθοφορία της γης και τη δημιουργία των ζωοφόρων καρπών, που φυτρώνουν στην παντοτρόφο (ή κουροτρόφο) γη.

Εστία: Η θεά του σπιτιού και της οικογενειακής συγκέντρωσης. Η πιο σεμνή, αγνή και σεβαστή θεά, η πρεσβυτέρα όλων των θεών. Το όνομά της ετυμολογείται από τον δεύτερο τύπο του απαρεμφάτου του ρήματος ἵστημι = στέκομαι (ἑστηκέναι και ἑστάναι), ή από το ρήμα «ἕζομαι» = κάθομαι, επειδή το «γέρας» (= προνόμιο, έπαθλο) που της έδωσε ο Δίας, μετά τον όρκο της αιώνιας παρθενίας της, ήταν να στέκεται στο κέντρο της οικίας των θνητών, στην εστία, όπως ονομάστηκε, η οποία συμβολίζει την κυκλική συγκέντρωση και ένωση της οικογένειας, γύρω από το σημείο αφής της φωτιάς. Το «ιερό πυρ» της Εστίας, το οποίο στάθηκε η αφορμή να θεωρηθεί η φωτιά και ως μέσο εξαγνισμού, έπρεπε να διατηρείται άσβηστο στον οίκο, για να προστατεύει τα μέλη του από κάθε κακό. Μία άλλη εκδοχή λέει πως το όνομα «Εστία» σχετίζεται με την «ἐσσία» = ουσία, διότι τιμής ένεκεν, πάντοτε λάμβανε το «πίαρ» (< λατ. optimus = άριστος), δηλαδή το εκλεκτό κομμάτι, την «ουσία» από τα σφάγια των θυσιών.

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2012

IΣΤΟΡΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ (Part 1)


ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Αυτή τη φορά δεν θα αναρτήσω κάποιο δικό μου κείμενο. Θα αφήσω να λάμψουν κάποια άλλα πνεύματα, που εν πολλοίς έχουν αποδείξει, ότι κάθε εποχή έχει τα δικά της μεγάλα μυαλά. Θα φαντάζεστε ίσως πως αναφέρομαι στην Αρχαία Ελλάδα. Φυσικά αυτή έχει τον πρώτο λόγο, σε συζητήσεις και θέματα φιλοσοφικού και γνωμολογικού χαρακτήρα και αναμφίβολα αυτή θα ανοίξει τις πύλες αυτού του μικρού στοχαστικού ταξιδιού... Θα μου επιτρέψετε όμως και μια μικρή απόκλιση από τον ορίζοντα προσδοκιών σας. Στόχος αυτής της ανάρτησης είναι να αποδειχθεί περίτρανα και ξεκάθαρα ότι η σοφία, το μεγαλείο και το σθένος του πνεύματος είναι προνόμιο πολλών σπουδαίων ανθρώπων, στο διάβα των αιώνων και στη διάρκεια των ιστορικών εποχών. Ας αποθησαυρίσουμε λοιπόν το απαύγασμα των σκέψεων και των ρήσεων μερικών από τους ανθρώπους, που κρύβουν μέσα τους τον "θεό" της σοφίας. Και χρησιμοποιώ ενεστώτα, διότι οι ίδιοι μπορεί να μην υπάρχουν πια, αλλά οι σκέψεις τους θα είναι αιώνιος φωτεινός οδηγός των ψυχών μας και ένα διαχρονικό παράδειγμα προς μίμηση.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ (468-399 π.Χ.)
Περίφημος Αθηναίος φιλόσοφος, γιος του λιθοξόου Σωφρονίσκου και της μαίας Φαιναρέτης. Αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη μορφή της παγκόσμιας σκέψης.

Επειδή ο Αλκιβιάδης είχε μεγάλη ιδέα για την περιουσία του, ο Σωκράτης τον οδήγησε μπροστά σε έναν γεωγραφικό χάρτη και του είπε:
-Κοίταξε, σε παρακαλώ, πού βρίσκεται η Αττική.
Ο Αλκιβιάδης έψαξε στον χάρτη και βρήκε την Αττική.
-Τώρα προσπάθησε να βρεις τα κτήματά σου.
Ο Αλκιβιάδης έψαξε και φυσικά δεν μπόρεσε να διακρίνει τίποτα.
Τότε ο Σωκράτης του είπε:
-Καυχάσαι λοιπόν για πράγμα, που δεν είναι ούτε ένα μικρό μέρος της γης;

Λίγο πριν τον θάνατο του Σωκράτη, ένας ένθερμος οπαδός του, του είπε:
-Αποθνήσκεις αδίκως.
-Θα προτιμούσες, λοιπόν, να αποθάνω δικαίως; Απάντησε ο μελλοθάνατος φιλόσοφος.

Μια φορά που κυνηγούσαν κάποιον μέσα στην αγορά, ο Σωκράτης τον άφησε να ξεφύγει, αν και του φώναζαν να μην τον αφήσει. Αυτός που τον κυνηγούσε ρώτησε τον Σωκράτη: «Γιατί δεν έκλεισες τον δρόμο στον δολοφόνο;» - «Ήταν δολοφόνος; Τι θα πει δολοφόνος;» «Δολοφόνος θα πει κάποιος που σκοτώνει». «Α, δηλαδή χασάπης;», «Όχι, άνθρωπος που σκοτώνει έναν άλλο άνθρωπο», «Α, δηλαδή δολοφόνος θα πει στρατιώτης;» - «Έλα, Σωκράτη! Λέω για κάποιον που σκοτώνει σε καιρό ειρήνης». - «Τότε δολοφόνος είναι ο δήμιος;», «Δε με καταλαβαίνεις, Σωκράτη. Δολοφόνος είναι αυτός που σκοτώνει τον άλλο στο σπίτι του». «Τώρα κατάλαβα: δολοφόνος είναι λοιπόν ο γιατρός».

ΔΙΟΓΕΝΗΣ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ (404-323 π.Χ.)
Ο ξακουστός για την ιδιόρρυθμη ζωή του φιλόσοφος, γεννήθηκε στη Σινώπη (η πρώτη ελληνική αποικία στον Πόντο) και πέθανε στην Κόρινθο. Δίδασκε τη λιτότητα και την απαλλαγή από κάθε είδους ανάγκη και περιττή πολυτέλεια. Στους δρόμους περιφερόταν ρακένδυτος και ξυπόλυτος. Ζούσε μόνιμα σε ένα πιθάρι και πέταξε το κύπελλό του, όταν κατάλαβε πως μπορεί να πίνει νερό με τις χούφτες του. Τα αποφθέγματά του διακρίνονται για το σκωπτικό, δηκτικό και σαρκαστικό τους ύφος. Η ειρωνική του συμπεριφορά και ο κυνισμός του υπήρξαν παροιμιώδεις.

Λένε πως όταν ο Διογένης είδε τον γιο μιας εταίρας να λιθοβολεί το πλήθος, τον επέπληξε λέγοντας: «Πρόσεξε μη χτυπήσεις τον πατέρα σου…»

Όταν τον επισκέφτηκε ο Αλέξανδρος, τον ρώτησε:
-Τι ζητάς μέσα στο πιθάρι, Διογένη;
-Ψάχνω να βρω τα οστά του πατέρα σου και τα οστά του δούλου μου, μα δεν μπορώ να τα ξεχωρίσω, γιατί δεν υπάρχει καμιά διαφορά μεταξύ τους…

Περαστικός ο Διογένης από το σπίτι ενός μοχθηρού ευνούχου, διάβασε μια επιγραφή στην πόρτα του, η οποία έλεγε: «Μηδέν εἰσίτω κακόν», δηλαδή «Κανένα κακό ας μην μπει μέσα σ’ αυτό το σπίτι». Κι ο Διογένης μειδιώντας: «Τότε ο οικοδεσπότης από πού θα μπει;»

Ένας φαλακρός στην αγορά, νόμισε κάποτε πως βρήκε το κατάλληλο πρόσωπο και άρχισε να ειρωνεύεται τον Διογένη. Εκείνος τον άφησε να εξαντλήσει το απόθεμα της «εξυπνάδας» του και κοιτάζοντας τη φαλάκρα του, είπε στο τέλος: «Τιμή και δόξα στα μαλλιά, που είχαν την πρόνοια να εγκαταλείψουν εγκαίρως ένα τέτοιο κεφάλι σαν το δικό σου!».

Σε κάποιον που τον ρώτησε πότε πρέπει να τρώει κανείς, ο Διογένης απάντησε: «Οι πλούσιοι όποτε θέλουν και οι φτωχοί, όποτε έχουν».

Ρώτησαν κάποτε τον Διογένη:
-Ποιο από τα θηρία δαγκώνει δυνατότερα;
-Από τα μεν άγρια, ο συκοφάντης, από τα δε ήμερα, ο κόλακας, ήταν η απάντηση του φιλοσόφου.

Αρίστιππος ο Κυρηναίος (435-355 π.Χ.)
Αρχαίος φιλόσοφος από την Κυρήνη της Β. Αφρικής, μαθητής του Σωκράτη και ιδρυτής της Κυρηναϊκής Σχολής.

Ο Αρίστιππος ζητούσε υψηλά δίδακτρα από τους μαθητές του. Κάποτε λοιπόν, τον επισκέφτηκε ένας πατέρας, ο οποίος φιλοδοξούσε να εγγράψει τον γιο του, αλλά τσιγκούνης καθώς ήταν, είπες στον φιλόσοφο, όταν άκουσε την τιμή: «Πολλά μου ζητάς! Εγώ με τόσα χρήματα θα αγόραζα ένα βόδι». Και ο Αρίστιππος του απάντησε: «Τότε, αγόρασέ το, για να έχεις δύο!»

Κάποιος νέος καυχιόταν ότι έχει διαβάσει άπειρα βιβλία. Ο Αρίστιππος που τον άκουσε, παρατήρησε: «Όμως, όσοι τρώνε πολύ δεν είναι πάντα οι υγιέστεροι. Υγιείς είναι όσοι χωνεύουν καλά».

Ιστιαίος
Τύραννος της Μιλήτου, περί το 500 π.Χ. Ακολούθησε τον Δαρείο στην εκστρατεία του εναντίον των Σκυθών, κατά τη διάρκεια της οποίας του προσέφερε μεγάλη υπηρεσία. Γι’ αυτό απέσπασε την αγάπη και την υποστήριξή του. Το ακόλουθο περιστατικό, όμως, δείχνει ότι μερικές φορές η συκοφαντία μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στις ανθρώπινες σχέσεις και να γίνει αιτία καταστροφών…

Κάποιος στρατηγός του Δαρείου, κατηγόρησε τον Ιστιαίο πως επιβουλεύεται τον Πέρση βασιλιά. Ο Δαρείος, που ως τότε ήταν πολύ ευχαριστημένος από τον Ιστιαίο, τον υποπτεύτηκε και τον κάλεσε στα Σούσα. Ο Ιστιαίος, τότε σκέφτηκε να παρακινήσει τις Ιωνικές πόλεις σε επανάσταση. Δεν μπορούσε όμως να ειδοποιήσει τον γαμπρό του, τον Αρισταγόρα, γιατί ελέγχονταν όλοι οι δρόμοι. Μηχανεύτηκε λοιπόν το εξής τέχνασμα: Ξύρισε το κεφάλι του πιο έμπιστου δούλου του κι έγραψε με στίγματα πάνω του το σύνθημα της αποστασίας. Ύστερα, περίμενε να ξαναβγούν τα μαλλιά και τον άφησε να φύγει, δίνοντάς του την εξής εντολή: «Πήγαινε στη Μίλητο και πες στον Αρισταγόρα να σου ξυρίσει το κεφάλι». Έτσι, το σύνθημα έφτασε άνετα στον προορισμό του και η Ιωνική Επανάσταση υλοποιήθηκε.

ΘΑΛΗΣ Ο ΜΙΛΗΣΙΟΣ (624-546 π.Χ)
Ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας (σε αυτούς θα αναφερθούμε εν καιρώ), ο πρώτος θεμελιωτής της ευρωπαϊκής φιλοσοφίας και επιστήμης. Γεννήθηκε στη Μίλητο.

Ο Θαλής, τον οποίον η μητέρα συνέχεια συμβούλευε να παντρευτεί, απέφευγε τις παρακλήσεις τις, λέγοντας στην αρχή: «Ακόμη είναι νωρίς», και αργότερα «Πέρασε ο καιρός».

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ Ο ΝΟΜΟΘΕΤΗΣ (έζησε περ. το 800 π.Χ)
Όσοι δεν παντρεύονταν δεν είχαν καμιά τιμή στη Σπάρτη. Οι νόμοι του Λυκούργου προστάτευαν μόνο τον έγγαμο βίο. Ένας λοιπόν από τους άγαμους Σπαρτιάτες ήταν κι ο ξακουστός Δερκυλίδας. Παρά το αξίωμα που κατείχε (στρατηγός και ναύαρχος της Σπάρτης), κάποιος συμπατριώτης του δεν του παραχώρησε τη θέση του σε μία συγκέντρωση.
-Γιατί δεν σηκώνεσαι, αφού είσαι και νεότερος; τον ρώτησε ο Δερκυλίδας.
-Διότι ούτε εσύ γέννησες αυτόν που θα παραχωρήσει τη θέση του σε μένα, του απάντησε.

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ (500-428 π.Χ)
Αρχαίος φιλόσοφος από τη Μικρά Ασία. Ο πατέρας του ανήκε σε πλούσιο και αριστοκρατικό γένος. Ο Αναξαγόρας, όμως παραμέλησε την περιουσία του για να αφοσιωθεί στις φιλοσοφικές σπουδές. Έζησε για τριάντα περίπου χρόνια στην Αθήνα και υπήρξε φίλος του Περικλή. Δίδασκε ότι δημιουργός του κόσμου είναι ο νους.

Ο Αναξαγόρας, για να παρηγορεί εκείνους που φοβούνταν τον θάνατο, έλεγε: «Σκεφτείτε τον χρόνο προτού γεννηθείτε και τον ύπνο».

ΚΡΑΤΗΣ (έζησε περ. το 330 π.Χ.)
Επιφανής κυνικός φιλόσοφος από τη Θήβα. Υπήρξε ο καλύτερος μαθητής του Διογένη. Οι σύγχρονοί του τον αγαπούσαν πολύ για το ειρηνικό ήθος του.

Ο Κράτης κατόρθωσε να περιφρονήσει τόσο πολύ το χρήμα, ώστε έκανε ρευστή όλη την περιουσία του, πήρε το χρηματικό ποσό που συγκέντρωσε, ύστερα μπήκε σε μια βάρκα και αφού ανοίχτηκε στη θάλασσα, πέταξε μέσα όλη την περιουσία του, ακόμα και τα ρούχα του. Ύστερα βγήκε στη στεριά και φώναξε με περηφάνεια: «Κράτης Κράτητος ἐκράτησε», δηλαδή «Ο Κράτης κατόρθωσε να νικήσει τον εαυτό του».

Εδώ ολοκληρώθηκε το πρώτο αυτό ταξίδι μας στον ωκεανό της γνώσης και της σοφίας. Συμβατικά τουλάχιστον. Διότι η αρχαιοελληνική σοφία δεν έχει τέλος… Θα συνεχίσουμε εν καιρώ με σκέψεις, γνωμικά και πεποιθήσεις ανθρώπων από την εποχή του Βυζαντίου, αλλά και από ξένες χώρες και πολιτισμούς…